Wie is de eigenaar van jullie logo? Waarschijnlijk niet jullie

Afgelopen weekend ontdekte ik dat een aantal logo's die ik had opgeleverd nog van mij waren.

Ik was een stuk aan het schrijven over auteursrecht op logo's. Halverwege besloot ik mijn eigen dossier na te lopen, meer uit gewoonte dan uit zorg.

Meerdere trajecten uit dit jaar. Ontworpen, opgeleverd, gefactureerd, betaald. En bij geen ervan een letter over overdracht van rechten.

Dat betekent dat de logo's formeel nog van mij waren. Niet omdat er iets misging, maar omdat er iets ontbrak.

Diezelfde middag heb ik de aktes opgesteld en verstuurd. Dit stuk gaat over wat er dan precies aan de hand is, en waarom de kans groot is dat het bij jullie net zo ligt.

Vier momenten waarop het duur wordt

Zolang het logo gewoon wordt gebruikt, merkt niemand iets. Er is geen foutmelding en er komt geen brief. Het gaat schuren op vier momenten, en die komen allemaal voort uit groei.

Bij een aanpassing. Jullie willen het logo laten moderniseren, of laten uitwerken door een andere partij dan de oorspronkelijke maker. Wie het auteursrecht heeft, kan zich verzetten tegen bewerking van het werk. In de praktijk betekent dat een gesprek met iemand met wie de samenwerking misschien al jaren geleden is gestopt.

Bij een merkregistratie. Jullie willen het beeldmerk deponeren bij het Benelux-bureau. De maker kan daar bezwaar tegen maken, want een merkdepot van een werk waarvan hij de rechten heeft, raakt zijn positie.

Bij uitbreiding. Er komt een tweede vennootschap bij, of een overgenomen bedrijf gaat onder dezelfde vlag verder. Het oorspronkelijke gebruiksrecht dekt dat niet zonder meer, want dat gold voor het doel waarvoor het werk destijds is besteld.

Bij verkoop. Dit is de duurste van de vier. In een due diligence wordt het intellectuele eigendom in kaart gebracht. Blijkt dan dat de rechten op het beeldmerk nooit zijn overgedragen, dan komt dat op tafel op het moment dat er over de prijs wordt gepraat. En de koper weet dan dat jullie het niet meer kunnen repareren zonder medewerking van een derde.

Wat die vier gemeen hebben: het probleem ontstaat jaren eerder en wordt zichtbaar op het moment dat er haast is.

De factuur betalen maakt je geen eigenaar

Artikel 2 van de Auteurswet legt het auteursrecht bij de maker. Niet bij degene die opdracht geeft en niet bij degene die betaalt.

Dat voelt tegennatuurlijk. Je koopt een machine en die is van jou. Je koopt een logo en je hebt een gebruiksrecht.

De betaling geldt als vergoeding voor het werk. Wil je ook de rechten, dan moet dat apart worden vastgelegd. Gebeurt dat niet, dan mag je het logo gebruiken voor het doel waarvoor je het bestelde, en niet meer dan dat.

Wat dat doel precies was, blijkt achteraf verrassend lastig vast te stellen. Mocht het logo van de website ook op de bedrijfswagens? Op de verpakking? In een zusteronderneming die er twee jaar later bij kwam?

Drie situaties, drie uitkomsten

Gemaakt door een externe partij zonder afspraken. De rechten liggen bij de maker. Dit is de meest voorkomende situatie en het is waar ik zelf in zat.

Gemaakt door iemand in loondienst. Artikel 7 wijst het auteursrecht toe aan de werkgever, mits het maken van dat soort werk tot de functie van die medewerker hoorde. Heeft jullie eigen marketeer het logo getekend, dan zit het goed.

Gemaakt onder leiding en toezicht. Artikel 6 legt het recht bij degene onder wiens leiding en toezicht het werk tot stand kwam. Dat vraagt meer dan meedenken; het veronderstelt dat de creatieve keuzes bij de opdrachtgever lagen. In de praktijk is dat een smalle uitzondering.

Overdracht kan alleen op papier, en sinds januari is de eis strenger

Auteursrecht is overdraagbaar. Mondeling of stilzwijgend gaat het niet.

Er moet een akte zijn: een ondertekend geschrift waarin staat welke rechten overgaan. Die eis bestond al.

Wat er per 1 januari 2026 bij is gekomen, is dat ook de afspraak zelf op schrift moet staan. Dat volgt uit de Wet versterking auteurscontractenrecht. Voorheen kon je afspreken dat de rechten overgingen en dat later formaliseren met een akte. Nu moeten beide vastliggen.

Een notaris hoeft er niet aan te pas te komen. Een gewoon ondertekend document volstaat, en dat mag in één stuk allebei dekken.

Wat er wel en niet overgaat, staat letterlijk in de akte

Dit is het onderdeel dat het vaakst misgaat, ook in aktes die er verzorgd uitzien.

De wet bepaalt dat alleen die bevoegdheden overgaan die in de akte staan vermeld, of die noodzakelijkerwijs voortvloeien uit de aard van de overeenkomst. Wat je niet noemt, blijft achter bij de maker.

Een akte die alleen zegt dat het auteursrecht wordt overgedragen, is daarmee dunner dan hij lijkt. Het recht om het werk te laten bewerken, het recht om het als merk te deponeren, het recht om het aan een ander door te verkopen: dat zijn afzonderlijke bevoegdheden en die horen er stuk voor stuk in te staan.

Er is nog een addertje. Bevoegdheden voor exploitatievormen die op het moment van de overdracht nog niet bestaan, gaan alleen mee als dat er expliciet staat en het auteursrecht in zijn geheel overgaat.

Ook na een volledige overdracht blijft er iets bij de maker liggen

De persoonlijkheidsrechten uit artikel 25 gaan niet mee. De maker kan zich blijven verzetten tegen misvorming of aantasting van het werk, en kan aanspraak maken op naamsvermelding.

Wie dat wil uitsluiten, moet daar in dezelfde akte afstand van laten doen. Een overdracht zonder die passage is dus niet compleet, hoe volledig hij verder ook is geformuleerd.

De controle duurt twee minuten

Pak de offerte, de opdrachtbevestiging of de algemene voorwaarden van de partij die jullie logo maakte. Zoek op het woord overdracht.

Staat het er niet in, dan liggen de rechten waarschijnlijk niet bij het bedrijf. Staat er iets over licentie of gebruiksrecht, dan is dat precies wat het zegt: gebruik, geen eigendom.

Doe hetzelfde voor teksten, foto's, video en software. Dezelfde wet, dezelfde uitkomst.

Waarom ik dit publiceer terwijl het bij mij ook niet klopte

Omdat het niet aan mijn slordigheid lag, en waarschijnlijk ook niet aan die van jullie leverancier.

Ik werk vijftien jaar in dit vak en ben deze afspraak in al die tijd zelden tegengekomen als vast onderdeel van een offerte. Niet bij bureaus, niet bij zzp'ers. Het is geen nalatigheid van een enkeling maar een gat in hoe de branche werkt.

Bij mij staat het vanaf nu standaard in de opdrachtbevestiging. Dat kostte een middag.

Voor jullie is de vraag alleen of het er ook staat bij wat er al ligt. Blijkt van niet, dan is het te repareren met één document en één handtekening. Het gesprek wordt lastiger op het moment dat de samenwerking is beëindigd of er iets speelt, en dat is een reden om het nu te doen en niet bij de volgende stap.

Ik ben geen jurist en dit is geen juridisch advies. Ik bouw merksystemen en kom dit tegen bij bedrijven die groeien of net zijn overgenomen. Levert de controle hierboven twijfel op, leg het dan voor aan een advocaat die intellectueel eigendom doet.